كوروش بنياد گذار ايران مردي كه توسط تاريخ نگاران ( انديشمند . داد گستر . مهربان ) توصيف شده است در مارس سال 530 پيش از ميلاد 9 سال پس از اعلام امپراتوري ايران در گذشت.
وي يازده سال پس از ايجاد دولت واحدي از سه طايفه آرين _ پارس . ماد . و پارت پس از تصرف بابل در آ نجا در اكتبر سال 539 پيش از ميلاد امپراتوري مشترك المنافع ايران را اعلام كرده بود.
امپراتوري ايران در زمان كوروش كه در غرب سيروس و سايرس خوانده مي شود. از هند تا مرمره و از سيحون تا درياي سرخ ادامه داشت .
كوروش براي اخراج طوايف آرال كه در آسياي ميانه وارد سرزمين هاي امپراتوري پارس ها ( تاجيكستان امروز ) شده بودند به اين منطقه رفته بود كه به سوي او كه سوار بر ارابه بود و سربازانش را در ميدان جنگ هدايت ميكرد زوبيني پرتاب شد و به عمر وي پايان داد. با وجود در گذشت كوروش سربازان او جنگ را بردند. آرالي ها تمدني عقب مانده وغير قابل قبول براي ايرانيان داشتند و كوروش مايل به آلوده شدن ايرانيان به اين تمدن نبود . موسس ايران كه مادرش ماد و پدرش پارس بود در جنك ها هميشه در ميان سربازان در ميدان جنگ بود و از آنان جدا نمي شد و جان خود را برسر همين روش گذارد.
جنازه كوروش همچنان كه وصيت كرده بود به پاسارگاد منتقل و مدفون شد .آرامگاه او تا به امروز باقي مانده است و پس از وي پسرش كامبيز دوم ( كمبوجيه ) بر جاي او نشست كه مصر را ضميمه امپراتوري ايران كرد.
كوروش جهاني فكر ميكرد و همه ملتها را متساوي الحقوق مي دانست و عقيده به ايجاد يك دولت جهاني داشت تا جنگ ها و خونريزي ها پايان يابد و قانون حاكم بر روابط ملتها باشد. اعلاميه او پس از فتح بابل نخستين منشور ملل متحد شناخته شده و نگهداري ميگردد .
كتاب مقدس يهوديان كوروش را آزادي بخش و او را يك منجي خوانده اند. برخي از متفكران اسلامي معتقدند كه منظور از (( ذوالقرنين )) در قران نيز كوروش است طبق نوشته پاره اي از مورخان فوت كوروش در چهارم مارس صورت گرفت .

-------------------------------------------------------------